Để quá trình đối chiếu diễn ra suôn sẻ, người tham gia bảo hiểm cần chuẩn bị một bộ hồ sơ chứng từ đầy đủ, bao gồm:
1. Hợp đồng bảo hiểm và các phụ lục: Dùng để xác định loại hình sản phẩm, các quyền lợi cam kết và quan trọng nhất là xác định ai là bên mua bảo hiểm, ai là người thụ hưởng.
2. Thông báo chi trả quyền lợi đáo hạn: Văn bản này từ công ty bảo hiểm cần ghi rõ tổng số tiền chi trả, trong đó phân tách rõ phần giá trị hoàn lại gốc và phần lãi/thưởng tích lũy.
3. Chứng từ xác nhận đóng phí: Nếu là cá nhân tự mua, cần các biên lai hoặc sao kê ngân hàng. Nếu là doanh nghiệp mua, cần có xác nhận từ bộ phận kế toán về việc đã hay chưa khấu trừ thuế TNCN trên phần phí bảo hiểm đó.
4. Chứng từ khấu trừ thuế tại nguồn (nếu có): Trong trường hợp công ty bảo hiểm thực hiện khấu trừ thuế trước khi chi trả, họ có trách nhiệm cung cấp chứng từ này cho bạn để làm căn cứ quyết toán thuế năm.
Bảng đối chiếu các loại quyền lợi bảo hiểm và quy định thuế hiện hành
Quy trình 5 bước đối chiếu thuế khi nhận quyền lợi đáo hạn
Hồ sơ và thông tin cần có
Bước 1: Xác định nguồn gốc phí bảo hiểm. Hãy kiểm tra lại toàn bộ lịch sử đóng phí. Số tiền này được trích từ lương sau thuế của bạn hay do công ty chi trả như một khoản thưởng/phúc lợi?
Bước 2: Phân loại sản phẩm bảo hiểm. Hợp đồng của bạn là bảo hiểm nhân thọ truyền thống, bảo hiểm liên kết đầu tư hay bảo hiểm hưu trí tự nguyện? Mỗi loại hình có những điểm lưu ý riêng về thuế suất và hạn mức miễn trừ [2].
Bước 3: Thu thập bảng kê chi tiết từ công ty bảo hiểm. Đừng chỉ nhìn vào con số tổng. Hãy yêu cầu công ty bảo hiểm cung cấp bảng kê chi tiết các thành phần cấu thành giá trị đáo hạn để biết chính xác phần nào là gốc, phần nào là lãi.
Bước 4: Kiểm tra trạng thái khấu trừ thuế tại doanh nghiệp. Nếu bạn là người lao động, hãy làm việc với bộ phận nhân sự/kế toán để xác nhận xem khoản phí bảo hiểm hàng năm đã được cộng vào thu nhập chịu thuế TNCN hàng tháng của bạn chưa.
Bước 5: Lưu trữ hồ sơ quyết toán. Sau khi nhận tiền và các chứng từ liên quan, hãy lưu giữ chúng ít nhất trong 5 năm để phục vụ việc giải trình với cơ quan thuế khi có yêu cầu thanh tra hoặc quyết toán thuế TNCN cuối năm.
Những sai lầm thường gặp khi xử lý thuế đối với tiền đáo hạn bảo hiểm
Chủ quan cho rằng mọi khoản nhận từ bảo hiểm đều không cần đối chiếu thuế: Đây là hiểu lầm nguy hiểm nhất. Mặc dù Nhà nước khuyến khích bảo hiểm, nhưng sự đan xen giữa phúc lợi doanh nghiệp và thu nhập cá nhân tạo ra những vùng xám về thuế cần được làm rõ.
Không phân biệt được phí bảo hiểm và quyền lợi bảo hiểm: Nhiều người nhầm lẫn giữa việc doanh nghiệp xử lý chi phí theo thuế TNDN với nghĩa vụ thuế TNCN của người lao động khi nhận tiền [4]. Đây là hai góc độ cần được đối chiếu riêng.
Thiếu hụt chứng từ gốc khi giải trình: Khi cơ quan thuế yêu cầu chứng minh nguồn gốc khoản tiền lớn đột ngột xuất hiện trong tài khoản, việc thiếu hợp đồng bảo hiểm hoặc thông báo đáo hạn sẽ khiến quá trình giải trình trở nên cực kỳ khó khăn.
Bỏ qua việc cập nhật luật mới: Việc áp dụng các thông tư cũ đã hết hiệu lực cho các giao dịch phát sinh sau ngày 01/07/2026 là một sai sót thường gặp, có thể dẫn đến việc kê khai sai mức thuế suất hoặc đối tượng chịu thuế.
FAQ – Giải đáp thắc mắc phổ biến về thuế đáo hạn bảo hiểm
1. Tôi tham gia bảo hiểm 15 năm và sắp đáo hạn, tôi có cần phải đăng ký mã số thuế để nhận tiền không?
Việc nhận tiền bảo hiểm không yêu cầu bạn phải đăng ký mã số thuế mới nếu bạn đã có mã số thuế cá nhân. Tuy nhiên, để công ty bảo hiểm thực hiện các thủ tục chi trả và kê khai (nếu có), bạn cần cung cấp thông tin mã số thuế hiện tại và các giấy tờ tùy thân hợp lệ.
2. Nếu tôi nhận tiền đáo hạn bằng ngoại tệ thì quy đổi thuế như thế nào?
Theo quy định chung về quản lý thuế, thu nhập bằng ngoại tệ phải được quy đổi ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại thời điểm phát sinh thu nhập. Bạn nên đối chiếu tỷ giá này trên thông báo chi trả của công ty bảo hiểm.
3. Khoản lãi từ bảo hiểm nhân thọ có bị tính thuế 5% như lãi tiết kiệm ngân hàng không?
Theo tinh thần của Luật 109/2025/QH15, hiện nay thu nhập từ lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ vẫn đang nằm trong nhóm các khoản thu nhập được ưu đãi hoặc không chịu thuế để khuyến khích an sinh xã hội [1][2]. Tuy nhiên, bạn cần theo dõi sát các nghị định hướng dẫn chi tiết tại thời điểm đáo hạn.
4. Công ty tôi mua bảo hiểm nhóm cho nhân viên, khi tôi nghỉ việc và nhận giá trị hoàn lại thì tính thuế thế nào?
Trường hợp này phụ thuộc vào việc quyền sở hữu hợp đồng đã được chuyển giao cho bạn chưa và công ty đã xử lý thuế TNCN như thế nào trong thời gian bạn làm việc. Bạn cần đối chiếu với quy chế tài chính của công ty và Nghị định 320/2025/NĐ-CP về xử lý chi phí khi người lao động nghỉ việc [4].
