Sau một thời gian dài chuẩn bị, ngày 1/7/2025 đánh dấu thời điểm Thông tư số 12/2024/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành chính thức có hiệu lực thi hành. Đây không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật thông thường — đây là tín hiệu cho thấy cơ quan quản lý đang quyết liệt đưa thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam về đúng quỹ đạo bảo vệ người tiêu dùng và đảm bảo an toàn tài chính dài hạn.
Ba trụ cột thúc đẩy làn sóng thay đổi
Trụ cột thứ nhất: Áp lực pháp lý. Thông tư 12/2024/TT-BTC yêu cầu các doanh nghiệp bảo hiểm nâng tỷ lệ dự phòng nghiệp vụ, đồng thời minh bạch hóa toàn bộ cấu trúc phí và quyền lợi ngay trên hợp đồng. Điều khoản kiểm soát sản phẩm liên kết đầu tư (ULP, ILP) cũng được siết chặt nhằm ngăn ngừa rủi ro trục lợi bảo hiểm và tranh chấp hợp đồng vốn gia tăng mạnh trong giai đoạn 2022–2024.
Trụ cột thứ hai: Biến động kinh tế vĩ mô. Mặt bằng lãi suất ngân hàng duy trì ở mức thấp đã thu hẹp đáng kể biên lợi nhuận đầu tư của các doanh nghiệp bảo hiểm. Trong khi đó, chi phí y tế và tỷ lệ tử vong — hai yếu tố cốt lõi định giá sản phẩm nhân thọ — tiếp tục leo thang sau đại dịch, buộc doanh nghiệp phải tái định giá để đảm bảo cân đối nguồn quỹ.
Trụ cột thứ ba: Nhu cầu thị trường dịch chuyển. Khách hàng ngày càng ưa chuộng các sản phẩm bảo hiểm kết hợp tích lũy, đặc biệt là nhóm tuổi trung niên và người có thu nhập trung-cao. Song song đó, nhu cầu bảo hiểm bệnh hiểm nghèo và chăm sóc sức khỏe toàn diện tăng vọt — đòi hỏi sản phẩm phải linh hoạt hơn, phạm vi bảo vệ rộng hơn.
Bốn thay đổi trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi người tham gia bảo hiểm
Phí đóng bảo hiểm định kỳ sẽ tăng từ 5% đến 10% tùy thuộc vào nhóm sản phẩm và độ tuổi tham gia. Người tham gia trẻ tuổi sẽ được hưởng mức điều chỉnh thấp hơn, trong khi nhóm trung và cao niên có thể chịu mức tăng cao hơn do rủi ro nghề nghiệp và sức khỏe tích lũy.
Danh mục bệnh hiểm nghèo được bổ sung từ 5 đến 10 loại bệnh mới, trong đó có các bệnh lý chuyển hóa mãn tính và một số ung thư hiếm gặp trước đây không thuộc phạm vi bảo hiểm. Giới hạn tuổi tham gia một số sản phẩm cũng được nới rộng lên đến 70 tuổi — một bước tiến đáng kể cho nhóm khách hàng lớn tuổi vốn ít được thị trường quan tâm.
Về minh bạch hợp đồng, các điều khoản loại trừ trách nhiệm — đặc biệt liên quan đến bệnh có sẵn và các rủi ro đặc thù — phải được trình bày rõ ràng, dễ hiểu. Quyền lợi hỗ trợ tài chính khi gặp thiên tai, dịch bệnh cũng lần đầu được chính thức ghi nhận trong nhiều hợp đồng tiêu chuẩn.
Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ được ký kết trước ngày 1/7/2025 tiếp tục được bảo lưu toàn bộ điều khoản ban đầu — không bị điều chỉnh theo các quy định mới. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp bảo hiểm có thể cung cấp chính sách chuyển đổi tự nguyện sang gói mới với ưu đãi phí chuyển tiếp. Người tham gia bảo hiểm nên chủ động liên hệ với đơn vị bảo hiểm để nắm rõ các lựa chọn có sẵn.
Định hướng cho người tham gia bảo hiểm trong giai đoạn chuyển giao
- So sánh đồng thời nhiều sản phẩm từ các doanh nghiệp bảo hiểm khác nhau, không chỉ đối chiếu mức phí mà cần đánh giá tổng thể cấu trúc quyền lợi và điều kiện chi trả.
- Đọc kỹ các điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm — đặc biệt phần liên quan đến bệnh có sẵn, thời gian chờ và các rủi ro không được bảo hiểm — trước khi ký kết hợp đồng.
- Nếu đang cân nhắc chuyển đổi hợp đồng, hãy nắm rõ thời hạn áp dụng ưu đãi chuyển tiếp (nếu có) để đưa ra quyết định phù hợp với nhu cầu tài chính cá nhân.
- Tham khảo ý kiến của chuyên gia tư vấn bảo hiểm độc lập hoặc chuyên viên hoạch định tài chính cá nhân để lựa chọn gói sản phẩm phù hợp với khẩu vị rủi ro và mục tiêu bảo vệ dài hạn.
Các thay đổi trong chu kỳ pháp lý 2025 là cơ hội để thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam tiệm cận chuẩn mực quốc tế về minh bạch và bền vững. Với người tham gia bảo hiểm, đây là thời điểm phù hợp để nhìn lại danh mục sản phẩm hiện có, đánh giá lại nhu cầu bảo vệ và đưa ra những quyết định tài chính được thông tin đầy đủ hơn.
